دەنگی ژن مأفی مندأل
ئەراق و داهاتۆۆئ جاۆه رۆان نە کراۆ
به شی دوو هه می ئه م وتاره له سه ر هه ل و مه رجی داهاتووی عیراق ده خریته به ر سرنجی ئیوه ی به ریز...
عیراق و داهاتووی چاوه روان نه کراو
عیراق و داهاتووی چاوه روان ن
(به شی یه که م): نووسه ر : دوکتور موحه ممه د قه ره گوازلوو وه رگیر له فارسی بو کوردی: قازی مریه م روژ هه لاتی ناوه راست وه ک یه که م بنکه ی شارستانییه ت هه ر له کونه وه شوینیکی پر کیشه و هه را بووه که تا ئیستا ئه م ئالوزییه به رده وام دریژه ی هه یه . ئه گه ر له رابردوو دا که ش و هه وای له بار بو ئاژه لداری و کشت و کال ، هه ر وه ها هه لکه وتن له سه ر چواررییانی هات و چوی بازرگانی وتیپه ربوونی دیواری ئه بریشه م و زور ئاوانسی تر ببووه هوی وه ی که دایمه له سه ر خاک وئاو شه ر بی، له دوایی دا چالاوه کانی نه فت بوونه هویه کی گه وره تر بو سه قام گیر نه بوونی ئه و به شه. بو وینه ته نیا له عیراق که له چوار چیوه ی جوغرافیایی ئیستادا ته مه نی له سه د سال تیناپه ری به ده یان کوده تای لی رووداوه به چه شنیک که به ولاتی کوده تاکان نیوبانگی هه یه. له دوای هیرشی مالکاولکه ر و چاوه روان نه کراوی بو سه ر ئیران که ماوه ی نوی سالی خایاند و ئاسه واری ناله باری هه تا ئیستاش قه ره بوو نه کراوه ته وه و هه ر وه ها هیرش بو سه ر کوویت و ئاوردانی چالاوه کانی نه وتی ئه و به شه سه ره نجام گه یشته قوناغیک که به هیرشی چه کدارانه ی ئامریکا و هاوپه یمانه کانی سه ددام وه ک ئالا هه لگری زوربه ی شه ر و ناکوکانی ناوچه که روژ به روژ زیاتری په ره ده ستاند، له کورسی ده سه لات راکیشریته خواری. ئه م وتاره ی ئیستا له به ر ده س ئیوه ی خوینه ر دایه ، وتاریکی فارسییه که لا یه ن یه کی له ماموستاکانی کومه لناسی دا ( دکتور موحه ممه د قه ره گوازلوو) نووسراوه که به هوی گرینگی بابه ته که به هیندی ئال و گور وه رمگیراوه ته وه سه ر زبانی کوردی. هیندی له هوکاره کانی هیرشی چه کدارانه ی ئامریکا بو سه ر عیراق: - سه ر بزیوی رامیاری و درو شه رانی چه کدارانه ی سه ددام و به پیویست بوونی له ناوچوونی ماشینی شه ری سه ددام که تا ده هات به هیز تر ده بوو. - ده ست راگه یشتنی سه ددام به چه که کانی شیمیایی کوشتاری گشتی و له کار هینانی ئه وان و له مه ترسی که وتنی ئاشتی له ناوچه دا . - داشداری سه ددام له ره شه کووژی . - په ل هاویشتنی دیکتاتوری و ئاکاری سه رکوتکرانه ی سه ددام و پیویستی سه قامگیر کردنی دیموکراسی له ناوچه دا. به لام له پشت ئه م هوکاره په سه ند کراوانه هیندی شتی گرینگتر خویان حه شار دابوو: - ده س راگه یشتن به چالاوه کانی نه وت له ناوچه دا. - ئال و گور به سه ر جوغرافیای سیاسی – ژئو پولیسم – ی روژهه لاتی ناوه راست بو گه یشتن به مه به ستی دامه زراندنی ((ته گووزی جیهانی نوی)). - به ئه نجام گه یاندنی پروسه ی ره شمه کردن و ئابلوقه ی ئیران. - پیکهینانی ئاسایشی ئیسرائیل. - ده ست داگرتن به سه ر بزووتنه وه کانی چه پ و رادیکال له سه ر ئیدوئولوژییه کانی ئایینی و مارکسیستی که له ره شه کوژی و به رخودان دا خوی ریکده خسته وه و ناوچه بوته مه کویه کی ئه من و پاریزراو بو ئه ودیارده یه ، به هیز کردنی ناسیونالیسمی کوردی له باکووری عیراق به چه شنیک که ناره زامه ندی ئیران پیک نه یا و بی هیز کردنی ناسیونالیسمی عه ره ب که سه ددام رواله تیکی پرمه ترسی لی روو کردبوو. - بردنه پیشی پروسه ی جیهانی بوون. - حه ول بو ئه وه ی که کیشه ی 11 سیپتامبر ، ببیته ده رفه تیکی له بار بو هه ل و مه رجی ئابووری ئامریکا و قه ره بوو کردنه وه ی ئاکاریکی که تا ئیستا رووی نه دابوو و هیژمونی ئامریکای تا راده یه کی زور هینابووه خواری. تیکرووخانی رژیمی سه ددام ئه گه ر چی له ریگه ی شه ریکی به رگرانه له لایه ن ولاتیکی نییانی وه رووی دا به لام یه کیکه له مزگینی هه ره خوشه کانی هه زاره ی سیهه م له میژووی ژیانی مروفایه تی. گه نده ل بوونی سه ددام سه ره رای هیزی چه کداری که هه ی بوو وای لیکرد که له کاتی هاتنه ژووری ئامریکادا ته قه له تفه نگی ئه رته شی عیراق نه هات. به لام گرفتیکی قوولتر له دوای لاچوونی توند و تیژی سه ددام سه ری هه لدا که بریتی بوو به ده یان و سه دان کیشه ی ئایین و فرقه و بو چوون و نه ته وه یی و ...که تا ئه و کات له ژیر زه بر و زه نگی سه ددام دا بیده نگ کرابوون. دوا که وتوویی و سه قامگیر نه بوونی دیموکراسی و مافی مروف له ناوچه دا له هه موو باریکه وه زور به ده سه لات تر له وه ی بوو فیدیرالیسم بتوانی وا به سووک و ئاسانی سه قامگیر بی که به زه بری بومب به سه رییان دا رژابوو. به واتای تر ئیستاش راده ی تیبینی و فه رهه نگ و پله ی فکری خه لک له ئاستیکدایه که توانای عاملاندن و خه ملاندی که سانی دیکتاتور و ملهوری وه ک سه ددامی زیاتره تا ده وله تیکی دیموکراتیک که له و دا به راشکاوی باسی ئازادی بیر و را و بوچوونه جور به جوره کان ده کا. ئیستا لایه نگرانی سه ددام ، لایه نگرانی تاله بان و ئه لقاعیده، ده ست و په یوه نده کانی ئه و دراوسییانه ی که دامه زرانی رژیمیکی دیموکراتیک به هه ره شه یه کی گه وره بو خویان ده زانن بو وینه وه کوو تورکییا که تا ئیستا چه ندین جار هه ره شه ی چه کداری خوی نیشانداوه ، و زور لایه نی دی ، هه ر کام له بیری وه دان که ده سه لات بخه نه وه ژیر پاوانی خویان و له م پییه دا له هیچ چه شنه توند و تیژیکی خویان نه پاراستووه که وی ده چی پروسه ی فیدیرال له و دا چه توون جی به جی بی. خونیشاندانی ئامریکا له ((عه ره بستانی موقه دده س)) دوای به سه ر چوونی داگیر کردنی کوویه ت، بوو به هوی سه ر هه لدانی بنه ماخوازه کانی وه ک بن لادین، ئیما ئه لزه هراوی، عه بدوللا عوزام و...ئه و که سانه ی که هیزی ((چه کداری کافر)) ه کانی شوره وییان له ئه فغانستان به یارمه تی عه ره بستان، پاکستان و ئامریکا و... وه ده ر نابوو ، هه ر به زووه له به رامبه ر هیزی چه کداری ئامریکا راست بوونه وه . ئامریکا به پیچه وانه ی ئه فغانستان که به زووه توانییان پاشه کشه ی به شوره وه ی بکه ن، له عیراق دا ده گه ل هه ل و مه رجیکی ته واو جیاواز رووبه روو بووه که زور گه مژانه یه پیمان وابی چاوه روانی ئه و رووداوانه ییان نه کردبی. له ئه فغانستان ئامریکا و بنه ماخوازه کانی ئیسلامی بو ده رکردنی هیزی ئه رته شی سوور سه ره تا یه کببوونه وه به لام له پاشان له سه رچونیتی ده سه لاتی سیاسی ئه فغانستان توشی ناکوکی هاتن و له سه ر ده ستییان هه ستانه وه که دریژه ی کیشه که یان په لی هاویشته عیراق و ئیستا ئه وبه شه بوته به ره یه کی تر بو شه ر ده گه ل ئامریکا. جیا له وه له ئه فغانستان به ده یان ئیل و هوز و ئایینی جور به جور، به ره ورووی هیزی چه کداری ئامریکا نه ببوونه وه و ته نانه ت له سه ر وه را که دانیشتوان له توند و تیژی کانی بنه ماخوازه کانی ئیسلامی وه گیان هاتبوون مانه وه ی ئامریکا بو ئه وان وه ک بارانی ره حمه ت وابوو به لام چه نده ستی عیراق ریکخستنه وه ی ئه و ولاته ی به دوای رووخانی سه ددام، له ژیر ساباتی یه ک ده وله تی دیکه دا چه توون کردوته وه. کورده کان له باکوور به میژوویه کی خه باتکارانه ی زیاتر له 60 سال وی ده چی ته نیا به شیک بن که خوازیاری سیسته میکی پیشکه وتوانه ی فیدیرال که بتوانن به پال پشتی چالاوه کانی نه وت و هه ل و مه رجی له باری کشت و کال و ئاژه لداری ده ستییان به ئامانجه کانی ئینسانی خویان رابگا و له ئارام کردنه وه ی عیراقدا ده وریکی به بلاوییان هه بی و به تایبه ت زور له حه ولی وه ی دان که بو دراوسیکانی وه ک ئیران و تورکییا ئه و ته زمینه بده ن که هیچ هه ره شه یه ک بو ئه وان نین و ته نانه ت ده رگای هاتنه ژوورییان بو هاتو و چوی که ره سه کانی به رهه م هاتووی ئابووری ئیران کردوته وه و روژانه به میلیاردها تمه ن که ره سه ی جور به جور ده په ریته وه ئه وبه ری عیراق له خاکی کوردستان که ئه وه ش دروسترین شیوازیکه که ده توانن ره چاوی گرن. ئه وه ی کوردکان ده یانه وی نه له هه ره شه خستنی دراوسیکانییانه به لکوو دابین کردنی سه ره تایی ترین مافی ئینسانی خویانه که به ر له رووخانی سه ددام به ناجوانمیرانه ترین و درندانه ترین شیوه سه ر کووت ده کران. هه ر چه ند که ئه وانیش سه ره رای یه کبوونی داخوازه ناسیونالیسییه کانییان، کیشه یه کی زورییان ده گه ل یه کترهه یه به چه شنیک که به ده یان جار به شیوه ی چه کدارانه به رووی یه کبوونه ته وه ، به دوای ته سویبی ئه وه که خانه قیین له ژیر چاوه دیری کورده کان را بدریته وه ده س ده سه لاتی به غدا که چالاوه کانی نه وتی کوردستان به وی دا ده توانی له ئیران تیپه ر بی، کیشه یه کی زور سازبوو که نیشانی دا که لینیکی قوول له نیوان کورده کان و ده سه لاتی ناوه ندی به غدادا هه یه ، هه ر ئه ونه بوونی مه تمانه ی دوو لایه نه بوو به هوی وه که دیسان له سالی 2008 – سیپتامبر- کورده کان ناره زامه ندی خویان سه باره ت به فروشتنی ژماره یه ک جه نگه نده ی f16 له لایه ن ئامریکا به ده وله تی ناوه ندی ده ر ببرن و داوا ی ئه م زه مانه ته بکه ن که له دوا روژ سه ر له نوی له دژی کورده کان که لکییان لی وه رنه گیری. هه ر وه ها ئیسلامییه کان به شیعه و سوونییه وه بیر له ده وله تیک به یاسایه کی ته شریع کراو ده که نه وه و عه ره به ناسیونالیسته کان به رده وام له بیری عیراقیک دان که له و دا قسه ی ئه ول بکه ن که هه موو ئه و سی لایه نه به چه ندین ئیل و ئایین و بو چوونی جور به جورییان لیکه وتوته وه که به هوی یه کنه بوونییان هوکاری پیک نه هاتنی ده وله تیکی ناوه ندی به ده سه لاتییان هیناوه ته ئاراوه. . له لایه کی تریشه وه دریژخایه نبوونی ئه و شه ره ده نگی ئاشتی خوازه کانی به رز کردته وه و بیر و رای گشتی جیهانی به و قه ناعه ته گه یشتووه که سه رده می دیاری کردنی چاره نووس بو دانیشتوانی ولاتانی دواکه وتوو له لایه ن ئاغایانی به ده سه لاتی جیهانی به سه ر هاتووه . که سایه تی به رچاوی سیاسی له ژیر توند و تیژی سه ددام دا یان سه رییان تیداچووه یان سه رییان هه لنه داوه و ئه م لیک هه لوه شانه ئه گه ر بیتوو به زووه ریک نه خریته وه ده توانی ببیته هوی پیکهاتنی سی به شی سه ر به خو له عیراقدا که ئه وه ش له نوره ی خوی دا ده بیته هوی ئالوزی و هیندی ئال و گور له ولاتانی تری ناوچه و کاریگه ری به سه ر ره وتی گشتی جیهاندا. هه روه ک ئیستا هه موو ته رازووه کانی بازاری نه وت تیکچووه، ده وله ته کانی وه ک ئیران و تورکییا و سوورییا به شیوازی جور به جور له کرده وه دا ناره زامه ندی خویان نیشانداوه و ...به ده یان گرفتی تر. ئه گه ر به رز بوونه وه ی ده مارگرژانه ی بنه ماخوازه کانی ئاکامی شه ری ساردی نیوان بلووکی روژئاوا و روژهه لات بوو له شه ری ئه فغانستان و عیراق دا به و په ری خوی گه یشت و ئه گه ر تیک رووخانی رژیمی سه ددام یه کی له شیرنترین رووداوه کانی هه زاره سیهه می ژیانی مروفاییه تی بوو بیگومان ئه م ره شه کووژییانه ی بنه ماخوازه کان به ریوه ییان برد یه کی له تالترین ئه زموونه کانی ژیانی مروفاییه تیی له ئاستی جیاوازییه کانی ئایینی و بوچوون . ... ((شوراکانی راپه رین)) که هیزیکی بوومی و ناوچه ییه له ژیر چاوه دیری سپای چه کداریی ئامریکا پیک هاتووه که له سالی 2007 دا توانییان تاراده ییه کی زور شه به که کانی ره شه کووژی ئه لقاعیده بکشیننه وه بو سه ر سنووره کان که له گه ل ئه م هیزانه دا هیندی له ئه ندامان و لایه نگرانی حیزبی به عس!! به شدارییان هه یه و هاتوونه ته ژیر فه رمانی سپای چه کداری ئامریکا؟! به لام جاری هه تا ئه و کاته که بلیین عیراق له ژیر فشاری ئه م ئالوزییه به م زووانه رزگاری دی مه ودایه کی زور مان هه یه. ته نیا یه ک مانگدا له سالی 2008 زیاتر له 900 که س له ته قینه وه کانداکووژراون و به پیی راپورتی ئین پیندیت له ئه وپه ری کیشه کانی فرقه یی نیوان شیعه و سوننییه کان، مانگانه 3000 که س کووژراون. ئه و دوژمناییه تی میژووییه که له سه رتای دامه زرانی به یته ئالحیکه مه له سالی 200 ه.ق به ده ست مه ئموون بی هاوتایه به چه شنیک که ئیستا له نیوان دانیشتوانی شیعه و سوننی به غدا دا دیواری بیتون کیشراوه، وی ده چی به دوای سه رکه وتنی ئوباما له سونگه یه کی نوی وه ژوور که وی. چونیتی ئه م بریارانه ی سه باره ت به سپای چه کداری ئامریکا دراوه ، پاشماوه کانی ئه ندامانی به عس که بو جاریکی تر له حه وزه ی سیاسی دا ره خنه ییان کردوته وه به هیوایه که ئامریکا له نه بوونی سیاسه تمه داری به پیز بتوانی بو سه قامگیر کردنه وه ی عیراق له ئه زموونه کانی وان که لک وه رگریته وه، چاره سه ر نه بوونی کیشه ی که رکووک و خانه قیین، داواکاری ده وله تی ناوه ندی بو به ده سگرتنه وه ئاسایشی عیراق و یه کی له وان چه ک کردنی کورده کان له دیاله و دانه وه ی به ده ست ده وله تی نووری ئالمالکی، به سرنجدان به وه ی که ئیستا ده وله ت ئیتلافیکه له شیعه کان و کورده کان، وزور گرفتی دیکه وی ده چی دیسان عیراق ئاوسی زور رووداوی چاوه روان نه کراوی دیکه بی که لیکدانه وه ی چه توون ده کاته وه. هه ر چه ند ئه سپاردنه وه ی ئاسایشی چه کدارانه له لایه ن ئامریکا به ده ست ده وله تی ناوه ندی به مانای ته واو گه رانه وه ی سپای ئامریکا بو ولاتی خوی نییه به لام ئارایشیکی نوی دینیته ئاراوه. شیخ ئه حمه د ئه بووریشه ریبه ری شورای راپه رین ، له شاری ئه لئه نبار رایگه یاندووه که ((بو ئیمه جیگای سه ر سورمانه که سه ره رای ده وریکی به ر چاو که له ئاشتی نه ته وه یی دا گیرامان و له سر کردنی هیزه کانی ئه لقاعیده دا به و په ری فیداکارییمان کردووه ئیستا به تاوانی لایه نگری له حیزبی به عس خه ریکن وه لامان ده نین. )) و ئه م به ئاشکرا ده رکه وتنه وه ی حیزبی به عس دیسان له نوره ی خوی زایه له ی سه ر هه لدانه وه ی حیزبیکی فاشیستییه که پیشتر بوو به هوی سه دان کیشه ی ناوخویی و نیو نه ته وه یی که شه ر له دژی ئیران و داگیر کردنی کوویه ت و ئه نفال و کوشتاری به تیکرایی کورده کان و شیعه کان به که لک وه رگرتن له هه موو شیوازیکی دژی ئینسانی و یه کی له وان چه کی شیمیایی، نموونه یه کی به رچاوی ئه م کارنامه ره شه یه. به دوای ئه م گازنده یه ی (( شیخ ئه حمه د ئه بوو ریشه )) بریار دراوه له مه و به دوا له جیات ئامریکا ، مووچه ی زیاتر له 54000 که س له ئه ندامانی شورای راپه رین ، له لایه ن ده وله تی نووری ئه لمالکی دابین کریته وه! به لام یه کی تر له ریبه رانی ئه وبه شه به نیوی حه مید ئه لحه ی رای گه یاندووه که (( ئیمه هیچ هوگریک مان بو تیکه ل بوونه وه ده گه ل هیزه کانی چه کداری ده وله تی ناوه ندی نییه و ده مانه وه له به شداری هه لبژاردنی ناوچه یی بینه وه که دلنییاین ده نگی زورمان پیده دری و ...)) و ئه وه ش نیشانده دا که ئه وانیش له بیری روژیکدان که به پالپشتی ئامریکا و لایه نگرانی خویان بینه وه سه رکار . هه لبه ت به هه ل و مه رجیکی نا ئه من که له دوای رووخانی سه ددام هاته پیش ئه م گه رانه وه یه زور نامومکین نییه. هه ر بویه ریبه رانی حیزبی ئیسلامی هه ره شه ی خویان له حیزبی به عس به رز کردوته وه و هه ر وه ها جه لال تاله بانی سه روک کوماری عیراق، پیش نووسی هه لبژاردنه کانی ناوچه یی ((ویتو)) کرد، به م هویه که له م پیش نووسه دا هه ر وه ها له شاری که رکووک بو کورده کان ، عه ره به کان و تورکمانه کان ،هه ر کام 32 به ش له سه د به ش وبو مه سیحییه کان 4 به ش له سه د به ش له به ر چاو گیراوه. ئیستا مه سیحییه کان له ژیر فشاری ره شه کوژییه کانی ئیسلامی په نایان وه به ر سنووره کانی تورکییا بردووه . کشانه وه ی زیاتر له 2000 هیزی پیشمه رگه کانی کورد له خانه قیین بو ناوچه ی خودموختاری کوردوستان و خوپیشاندانه کانی ئه وان بو ده ربرینی ناره زامه ندی ، ئه م کیشه یه شی به چاره سه ر نه کراوی هیشتووه ته وه که له دژوازی ده گه ل یاسای بنه ره تی عیراقدایه که له و دا حزووری هه ر چه شنه میلیشیاییه ک بیجگه له حه ریمی کوردستان ، قه ده غه کراوه. به پیی ماده ی 117 یاسای بنه ره تی عیراقیشمه رگه کانی کورد ته نیا ده توانن له حه ریمی کوردستان دا چه کدار بن.و... له وه ها هه ل و مه رجیک دا باس له هه لوه شانی جوغرافیای عیراق زور دوور له زه ین نییه. عیراق له سه ره تاوه ده وله تیکی ده ستکردی ئیستعمارگه ره کان بوو که له دوای شه ری یه که می جیهانی دا ئالای درایه ده ست. ئیستا هه ر کام له م سی به شه ( کورده کان له باکوور، شیعه کان له باشوور و به شیکی ناوه ندی، عه ره به کان له ناوه ند و روژئاوای عیراق) له بیری وه دان که هه ر چی زیاتر له داخوازه کانییان نزیک که ونه وه و تا ئه و جیگاییه ده ست بدا قوورسایی ته رازوو به لای خویان دا بشکیننه وه. ده وله تی نووری مالکی که ریبه رییه که ی له ده س شیعه کاندایه به زووه خه ریکی دیاری کردنی سنووره کانی خویانن و سه ر سه ختانه له به رابه ر کورده کان و سوننییه کان راوه ستاون. گه لاله ی دابه ش کردنی عیراق به سی به شی باکوور(کورده کان) ، باشوور و ناوه ند( شیعه کان) و روژئاوا ( سوننی عه ره ب) له کاتیک دا له لایه ن حیزبی دیموکرات باسی کرا که هیشتا باراک ئوباما له لایه ن ئه م حیزبه وه به رگری لینه کرابوو، له سالی(2007) ئه م گه لاله یه چوو بو سینای ئامریکا و 75/. ده نگی ئه ری و 23/. ده نگی نه ری درایه سه ری که نیشانی دا گه لاله ی دابه شینی عراق زور واوه تره له ته رحیکی ئاسایی و ساکار. ئامریکا وه ک دوامین بریار له سه ر ئه م باوه ره یه که به ش کردنی عیراق به سی به شی قه ومی، ئائیینی و نه ته وه یی، ده توانی چاره سه ری کیشه ی عیراق بکات. له م گه لاله یه دا نه قشه ی ئه م سی به به شه دیاری کراوه و ئه م سی ناوچه یه له ژیر چاوه دیری ده وله تی فیدیرالی ناوه ندی ئاسایشی سنووره کان ده پاریزری و دارشتنی بوودجه و دابه شینی داهاتی نه وت به ده ست ده وله ته وه به ریده چی. هاتنه سه ر کاری ئوباما بوی جی به جی بوونی ئه م گه لاله ییه ی زور بردوته سه ری. به لام هه موو لایه نه کانی به شدار له م سی به شه دا ناره زامه ندی خویان بو ئه م بریاره ده ربریوه! (کوتایی به شی یه که م) ئه م بابه ته به هیندیک ئال و گوری کورته وه ، وتاری: دوکتور موحه ممه دی قره گوازلوو، که له وتاری ژماره یازده و دوازده ی ((زانیاری سیاسی – ئابووری)) دا له مانگی شه هریوه ری سالی 1387دا بلاو بوته وه. ه کراو
چه ند تیبینیک به سه ر رووداوی دلته زینی (( دوعا)) دا
به رده باران و لوت و گوی برین و ...به داخه وه به شیوه یه کی بیوینه هه له سوونه ی کردوته وه و ده گه ل وه که چاوه روانی وه ی ده کری به ره به ره بازنه ی ئه م ئاکاره ئائیینیانه به ر ته سکتر بیته وه، به داخه وه روژ نییه گوبیسی کاره ساتی وه ک ((دوعا)) و که سانیکی تر له م پییه دا نه بین. حه ولی به رده وامی روشنبیران و نووسه ران له م پییه دا بو شی کردنه وه ی ئه م چه شنه رووداوانه جیی سرنج و ته نیا ده لاقه یه کی ره خنه ییه به سه ر ئه م خوو خدانه دا ده کریته وه. به گشتی هیندی له هوکاره کانی ئه م رووداوانه ده گه ریته وه سه ر:
1- نه بوونی فیر کاری پیویست بو به ر به ره کانی ده گه ل نه خوینده واری و دواکه وتوویی بیری له لایه ن ناوه نده کانی فیرکاری. سرنج بده نه ئاماری به شدار بووانی به ره ئاوه رد کاری سالی رابردوو که ولاتانی ناوچه و یه کی له وان ئیران و عیراق له نزمترین ئاستی خویاندا راوه ستابوون. هه ر ئه وه ش بوته هوی وه ی که هیچ چه شنه ئال و گوریک به سه ر بیر و بوچوونه کاندا پیک نه یا و ناوچه هه روا به ته لبه ند کراوی له ژیر کاریگه ری ئه م شیوازه سوننه تییه انه دا بمینیته وه و ته نانه ت پاشه کشه ش به خویه وه ببینیته وه.
2- به ریوه بردنی ده سه لات به شیوه ی توتالیتاریستی و ملهورانه له م ولاتانه و سه ر کوت و بیده نگی له بات دیالوگ له که ش و هه وایه کی دیموکراتیک دا بوته هوی سه ر هه لنه دانی هه ر چه شنه مه حفه ل و ناوه ندیکی روشنبیری که ده توانن به باشترین شیوه پیداچوونه وه یان بی به سه ر خوو خده کانی کومه لایه تی و هه موو دیارده کان بخه نه به ر تیشکی ره خنه و له ئاکامدا پیکهاتنی ئال و گور به سه ر یاسا و ملدانی ده سه لاتداران به بریار و پیشنیاری پسپوران و کارناسان له ولاتدا. ده سه لاتداران له م ولاتانه دا له هه موو کاتدا له حه ولی وه دان هه موو شت له پیناو قازانجی خویاندا به خت که ن و ئه وه ی گرینگه مانه وه ی ئه وانه.
3- ئیتر له وه ها هه ل و مه رجیکدا جیگایه ک بو یاسایه کی که بالاده ستی هه موان ده سه لاتی بی بی مانایه. ئه وه ی به لای دانیشتوانی ئه م ناوچه وه به ده سه لاتدار و بی ده سه لاته که یه وه گرینگ نییه یاسایه.
4- هه ژاری و دابین نه بوونی ئابووری دانیشتوان و نه برانه وه ی خه می نان، پیشی هه ر چه شنه سه ر هه لدانیکی فه رهه نگی و رامیاری و کومه لایه تی ده گری. ناوچه ی روژ هه لاتی ناوه راست ده گه ل وه ی که یه کی له ساماندارترین ولاتانی دنیایه ن و به سه ر ئه قیانووسی نه وت دا مه له ی ده که ن، له هه مان کاتیش دا یه کی له هه ژارترین و دواکه وتوو ترین ولاتانی دنیاشن. نه بوونی پاک و خاوینی پیویست، ناوه نده کانی فیرکاری به راده ی پیویست، شوینه کانی پیشه سازی و ...هه مووی ریشه یان له سیسته میکی نه خوشی ئابووری دایه که ئه ویش به نوره ی خوی هوکاری سه ره کی هه موو چاره ره شییه کانی دیکه پیکدینی.
4- چونیتی به ره روو بوونه وه ی دوو زلهیزی روژهه لات و روژ ئاوا له کاتی خوی دا که به شه ری سارد ناسراوه، به چه شنیک بوو که هوی توند و تیژی و ره شه کوژی له ناوچه دا په ره پیدا که ناوه ندی تیک هه له نگووتنی ئه م دوو به ره یه بوو. حه ول بو سرینه و حاشا له به شه کانی تر له ناوچه دا به بی وه ی هاوکات بی ده گه ل فیرکاری پیویست، بو خوی له نیو خوی دا توموریکی پرمه ترسی پی به دی هینا که ته واوی ناوچه له هه ره شه ی تیدا چوون هاویشتووه و ...
دیاره ئاوردانه وه یه کی دلسوزانه به سه ر ئه م هه ل و مه رجه دا له لایه ن ده سه لاتدارانه وه ده توانی هوکاری له ناوچوونی زوربه ی گرفته کان پیکبینی به تایبه تی له ولاتی عیراق که به شیوه یه کی سادراتی یاسایه کی پیشکه وتووانه یان که وته ده س و له پاشان ده نگی گشتی خه لکی پیدرا و ئیستا ئیتر ئه و مافی هه موو شاروه ندیکی عیراقییه که داوای مافی ئینسانی خوی له م چوارچیوه یه دا بکات. کوردستانی عیراق به سرنج به م گرینگه که یه کی له زورکراوترین و خویناوی ترین دانیشتوانی ناوچه ن جیی خویه تی بو به رگری له گه رانه وه رابردووی تاریکی خوی زیاتر له هه موو به شه کانی دی سوور بی له سه ر ده سه لاتی یاسا ، به تایبه ت له سه ر وه را که ولاتیکی چه ند ده سته و له هه موو کاتدا بوی هه یه بکه ویته ژیر کیشه ی ئائینی و فرقه یی و ... که تا ئیستا توانیوییانه به خوشییه وه خه ساره کان به ره به ره که م که نه وه و ده گه ل ئه م خوراگری و گیان سه ختییه شیاندایه که هوی تووره یی نه یاران پیکدینن و به داخه وه له م دواییانه دا شه پولی ته قینه وه کان هه لی کوتاوه ته سه ر به ستینی پیروزی ئه م به شه ش.
له بیرمان بی ژنان و مندالان وه ک هه میشه زیاتری به شی قوربانی ئه روانییه پیاوسالارنه ی ئایینه کانه و چاوه روانی حه ولیکی زور به تایبه ت بو ئه و به شه ده کری.
له که مپه ینی دژ به له سیداره دانی مندالان و میرمندالان دا به شداری بکه ن.
مه حکووم بوونی مندالان و میرندالان به سه زای له سیداره دان حوکمیکی ناعادلانه یه . له دریژه ی ئه م حوکمانه دا سی میرمندال به ناوه کانی1- محمد جاهدی 16 ساله 2- علیرضا علینژاد 17 ساله 3- حسن بردبار 17 ساله به هوی قه تلی عه مد به سه زای له سیداره دان مه حکووم کراون. بو به رگری له به ریوه چوونی ئه م حوکمه ناره زایه تی خوتان بو ئه م ئادره سه ی خواری بنیرن و ناوی خوتان تومار که ن. شایانی باسه ئه م که مپه ینه له لایه ن کانوونی پاریزگاری له مافی مندالان- ناوه ندی سنه ریکخراوه. ناوی خوتان بنیرن بو:
k.najat@yahoo.com
ئه و مندال و میرمندالانه له ماله ه بو کوی را ده که ن؟
ئیران دوو هه مین ولاتی لاوانه له جیهاندا! ئه وه ده توانی مزگینیکی باش بی بو هه موو ولاتیک که زورترین به شی جه ماوه ری ئه و گه نج و تازه گه نجه کانن به توانیه کی بی بن و ساغ و سلامه تیکی له شی که ده توانن زورترین یارمه تی به ره چوونه پیشی کومه ل بده ن. به لام له ولاتی شیواو و به ره للا کراوی ئیران ئه وه ته نیا بوته مه ترسیکی گه وره که له به رابه ر هه موو داخوازه ئینسانییه کانی ئه م به ره یه دا که نه فیرکاری ته واو و به پیویستی بو به ریوه چووه و نه له دابین بوونی کار و داهات و ... ریگایه کی ئه وتوی بو دیاری کراوه. هه ل و مه رجی به ستراو و ملهورانه ی کومه ل که جگه له توقاندن و هه ره شه و به ر به ره کانی ده گه ل ته واوی ئه و شتانه ی وه ک خوی نین تا ئیستا هیچ یارمه تیکی پی نه داون. جه ماوه ری میلیونی لاوی ئیران له سه ر ولاتیکی ساماندار دا وه ها له گیژاوی سه ر شیواوی دا په له قاژه لیده دا که زور جاران هیچ ریگه یه ک نابینیته وه جگه له به رخودان، روو له دنیای به رواله ت بیخه می ئیعتیاد، راکردن له مال و ده یان کاری خه لاف و ناشیاو که سه ر جه م ئه ورو رواله تیکی نه خوش به ئامار و ئه قامیکی سه ر سوورینه ر له بواره کانی نه خوشی و خه لاف و ئیعتیاد و راکردن که زور جاران جی شک و گومان دی لیته وه.
یه کی له ناله بارترین ده سکه وته کانی ئه م هه ل و مه رجه ناله باره راکردنی مندالان و میرمندالانه له ناوه ندی بنه ماله. هه ژاری ، یه کی له گرینگترین هویه کانی ئه م راکردنه یه و ناته بایی و هه ل و مه رجی ره وانی و ...وه ک به شیک له ده سکه وتی ئه مدیارده یه ده چنه ریزی دووهه می هوکاری ئه م کرده وه نا به هه نجاره. ئاماری ئیران له سه ر جه ماوه ری 60 ./. له ژیر خه تی سووری هه ژاری راپورتی سالانه ی خوی داوه و ئه وه نیشانده دا که بنه ماله کان به هوی گرانی و ته وه رم و نه بوونی داهاتی پیویست له م پییه دا ناتوانن داخوازه کانی ئه ندامانی بنه ماله به راده ی پیویست دابین که ن. توند و تیژی و له خواره وه بوونی راده ی خوینده واری هه ل و مه رجیکی ره وانی بوته جیگری که ش و هه وایه کی ئینسانی و تیر و ته سه ل و پر له شادی که هوی ناره زامه ندی سه ر بزیوی و رق و نه فره ت له منداله کان و ... بنه ماله سه باره ت به دایک و بابه کان پیکدینی و ئیتر مندالا و میرمندال ناتوانن مه تمانه به م شوینه وه بکه ن که گویا بنه ماله و پالپشت و سه ر په نای ئه وانن. زوربه ی ئه و مندالانه ی راده که ن وئیمه به مندالانی خه یابانی ده یان ناسین بو دابین بوونی سه ره کی ترین پیداویستییه کانی خویان له کوچه و کولانه کانی شاردا ده خولینه وه و ورده ورده مه کته بی نه خوش و پر مه ترسی کومه ل فیرکاری وایان له سه ر به ریوه ده با که به هیچ داهاتیکی له دوایه دا قه ره بوو ناکریته وه. سوال کردن، دزی کردن، قومار و بوونه به ر ده ستی خه لافه کانو... هه موو ئه و ئاکارانه ن که له م تاقمه دا ده بیندری بی وه ی که س به ر پرسی چاره سه ری ئه م کیشه پرمه ترسییه بی. داهاتی سه رانه ی هه ر ئیرانیک نیوان 500تا 1000 دولاره که ده گه ل هه ژارترین ولاتانی عه ره بی ده ور و به ریش دا به رابه ری ناکا. ئه وه ش له حالیکدایه که ئیران یه کی له ساماندارترین ولاتانی ناوچه ی روژهه لاته و ده توانی باشترین ژیان و ئاوه دان ترین ولاتی ناوچه ی هه بی. شه ر و مه ترسی و دابین کردنی به میلیاردها دولار که ره سه ی شه ری و هه لسووراندنی به ده یان پروسه له ده ره وه ی ئیراندا که که مترین په یوه ندیکی به خه لکی و به رژه وهندی ئیران و ئیرانییه کانه وه نی، به شیکه له هوکاری دواکه وتوو مانه وه بنه ماله کان له ژیانیکی ئاسایی دا. دیاره به شیک له و راکردووه انه له کچه کان پیکهاتوون که ئه و گرفتانه ی ئه وان تووشی دین گه لیک دژی ئینسانی تره و سه ری شه رم و داخ به مروف به ر ده داته وه. ئه و تاق و لوق شوینانه ی که بو بردنه ژیر چاوه دیری ئه و مندالانه دیاری کراوه له هیچ باریکه وه وه لامده ر نین . له لایه که وه منداله کان وه ها فیری به ره للایی و لا ئوبالی دین که ناتوانن به ئاسانی بچنه وه ژیر باری ئاکاری شیاو و گونجاو و له لایه کی دیکه ش را به ر پرسانی ئه و به شانه له چونیتی هه ل و مه رجی ره وانی و که سایه تی ئه م منداله خه سار دیتوویانه هه ل گرتنه وه یه کی دروستییان نییه و که م واهه یه بتوانن یارمه تی ده ریکی باش بن بو ئه وان. بی ده سه لاتی مالی ئه و به شانه ش له وی راوه ستی که له نوره ی خوی دا ده بیته وه هوی راکردنی دووباره ی منداله کان له م شوینانه ش دا. ...که وابوو مندالان و گه نجه کانی ئیمه که نه له مالی و نه له لایه ن ده وله ته وه به رگری پیویستیان لی ناکری له قولکه ی دینه ده ری و له چالاو ده که ون بی وه ی ده ستیک هه بی له نیوه ی ری دا بیگریته وه و هه لی کیشیته وه سه ری. ده نگی ژن له م پییه دا ناره زامه ندی و هاواره بو هه موو ئه و مندالانه ی لیی ده برینگینه وه و مافی مندال لیبراومان ده کا زیاتر سرنج بده ینه سه ر مافی ئینسانی ئه وان.
دووره ری
دووره ئه م ریگایه سه د ساله ده روم نابریته وه
شه رحی ئه م ده رد و په ژاره چون ده چی ناچیته وه
وابه کاروانی شه هیدان ئه م گه له ری هاتووه
تازه سه ت کاروانی ئاوا بی و بروا نابریته وه
ئه و ده مه ی مه مکم له زاری کورپه که م نا پیم گوتی
مه مک و کورپه م هه لدری له و باوه ره م ناکشیمه وه
من ده بوغزینی که چی تو هار ده بی وه ک سه گ له وی
گه ر به روکم دادری له م تووره یه م نابریمه وه
گه ر به رواله ت جل له به ژنی من هه تا خوار دادرا
چوو حه یا و نامووسی هه ت بوو ، تازه قه ت ناتبیته وه
من به روو سووری له دونیا، تو له زلکا داته پیو
من به سه ر به ستی ژیاوم روو ره شیت نابریته وه
من به فرمیسک و هه نیسکس دایکی خوم خووم گرتووه
شین و گابوری فه له ک که ر کا هه مووی ناکشیمه وه
شه رته ئه و داره ی شه هیدانی گه لت پی راده ژاند
بیکه مه ئالای ولاتت مه رزه که ت دادرمه وه
شه رحی ئاگر هه ر به ده ریا دیته کوتایی که چی
بو دلوپی ئاو بخنکیم شه هدی تو ناخوریته وه!
زایه له ی پر مه ترسی زه ناقووسی شه ری کات به کات نزیکتر ده بیته وه!
به دوای به ئاکام نه گه یشتنی بزووتنه وه ی ئیسلاح ته له به کان و به ده سته وه گرتنی دووباره ی ده سه لات له لایه ن توندره وه کانی بالی راستی کوماری ئیسلامی ئیران، ره وتی تیژتیپه ری هه ره شه ی شه ر و ناکوکی و ئالوژی که وته قوناخیکی نوی پرمه ترسی که تا ئه و کات ره نگه له ماوه ی میژووی چه ندين ساله ی ئیران دا بی هاوتا بووبی. ئیران وه ک ولاتیکی خاوه نی شارستانه یه تی چه ند هه زار ساله هیچکات له به ستینی نیو نه ته وه یی دا تا ئه و راده یه ته نیا و له ژیر ره خنه و زه ختی نیونه ته وه يي دا نه بووه. حه ول بو ده س راگه یشتن به وزه ی هه سته ئی و غه نی کردنی ئورانیوم بو سازدانی چه کی پرمه ترسی هه سته ئی له لایه ن به ر پرسانی کوماری ئیسلامی له لایه ن بیر و رای نیو نه ته وه یی جیهان به مه ترسیکی گه وره ده ژمیردری که هویه که ی ده گریته وه سه ر ئاکاره کانی رژیم له ناوخو و ده ره وه ی ولاتدا. پیشیلکاری مافی مروف له ناوخو و ده ره وه ی ولاتدا، ده س تیوه ردان له کار و باری ولاتانی تر به مه به ستی په ره پیدانی ئایدئولوژی ئیسلامی، که لک وه رگرتن له شیوازی ره شه کووژی له م پییه دا، نه سه لماندنی بیر و باوه ری نوی به پیی داخوازی ئه وروی جیهان و جیهانییان، حه ول له سرینه وه ی بیر و ره وت و ئایین و نه ته وه و ...جیاواز؛ هه موو ئه و تایبه تمه ندییانه ن که هوی دله راوکه ی بیرو رای گشتی سه باره ت به چه کدار بوونی ئیران به چه کی هه سته ییش پیکهیناوه. به دوای دوامین وت و ویژی لاریجانی و سولانا که سوود ئه نجامیکی رووناکی به دواوه نه بوو و له کوتایی دا بازنه ی بریاره کانی شورای ئه منییه ت به سه ر ئیراندا زیاتر هاته ئاراوه، هه ر وه ها بوچوونه جیاوازه کان له سه ر ره وتی وت و ویژه کانی ئیران و ئامریکا که هیندی پیی گه ش بینن و هیندی پیی ره شبین، له سه ر یه ک رواله تیکی زور پرمه ترسییان بو داهاتووی ئیران دیاری کردووه، ده سه لاتداره پاوانخوازه کانی ئیران خه ریکه هه ل و مه رجیکی کاره ساتئامیز به سه ر ولاتدا داده سه پینن که قه ره بووکردنه وه ی به چه ندین به ره ی دواتریش ده س نادا. (( تیمرمین)) به ربژاری خه لاتی ئاشتی نوبیلی 2006 و بونیانگوزاری (( بونیادی دیموکراسی بو ئیران)) و هه روه ها نووسه ری کتیبی (( بژاردنی به پیچه وانه- شمارش معکوس)) که یه که م که س بوو نه هینی کانی وزه ی هه سته یی ئیرانی له قاو دا، له وت و یژیکی خوی دا ده گه ل روژنامه ی NEWS MAX ، باس له جه حه نده میکی شه ش روژه ده کا بو ئیران له شه ریکی مالکاولکه ر دا ده کا که هه ر ئان بوی هه یه وه ری که وی. سه فه ری وه زیری به رگری ئامریکا بو ئیسرائیل و راپورتی لیکدانه وه ی (( میشیل شوسودفسکی)) و ئاگادار کردنه وه ی سه روک وه زیرانی ئیتالیا((پرودی)) و هه ر وه ها ده ربرینی نیگه رانی له لایه ن (( په رویز موشرف)) له م پییه دا ، هه واله کان سه باره ت به ئه نباره کانی سووته مه نی بو زیاتر له 400 فروکه ی ئامریکایی له کویه ت و عه ره بستان، سه ردانی لیژنه یه کی 40 که سی نیزامی سوورییایی بو ئیران و ته نانه ت بلاو بوونه وه ی ئه م ده نگ و باوه که چه ند گروپی ئینتحاری ئاماده ی هه لویستی پیویست له روژئاوادا به دوای هیرشی نیزامی ئامریکا بو ئیران ، پیشانده ری ئه و په ری ئالوزی نیونه ته وه یی و مه ترسی دووباره بوونه وه ی شه ریکی خویناوی تری دیکه یه. له لایه کی دیکه شه وه چوونه ژیر زه خت و فشاری هه رچی زیاتری روشنبیران و چالاکانی سیاسی و نووسه ران له ژووری ولات، هه ل و مه رجی ناله باری ئابووری به دوای ئاپوره ی ئابووری بو سه ر ئیران، حه ولی بالی ئال و گور خوازی پارله مان بو ئیستیزاحی ئه حمه دی نیژاد ، ده گه ل هه ستانی شه پولیکی تری قه تل و هه ره شه به تایبه ت له شاری ته وریز، راگه یاندنی حکوومه تی نیزامی له فارس و خوراسان به دوای سه فه ری ئه حمه دی نیژاد بو ئه م ناوه ندانه و راسانی خه لکو...ده یان گرفتی تری ناوخو، هه موو ئه و دیمه نه ناشارستانییانه یه که ئه و رو به گشتی کومه لگه ی جیهانی تووشی قه یران و مه ترسی کردووه. مندالان و هه موو ئه و مروفانه ی که زورترین ئاماری قوربانی ئه م هه ل و مه رجانه پیکدینن هه ر ئه و که سانه ن که که مترین ده ورین له دیاری کردنی چونیتی هه لویسته کاندا هه یه. تاقمیک شه ر سالار و پاوانخواز کایه به چاره نووسی میلیونها مروف ده که ن که به له وانه یه به زووه نیشانه کانی خوی ئاشکرا کا. له م پییه دا ئه رکی قه له م به ده ستان سه د ئه وه نده بایه خ په یدا ده کا و ...
باس له و په روه ندانه ده که ین که هیچکات پیکنه هاتن
سالی رابردوو بو به شداری له سالیادی کیمیا بارانی سه رده شت چوینه ئه م شاره. ژماره ی کوژراوه کان له 700 که س را تا ئیستا به هوی نه بوونی ئیمکاناتی ده رمانی پیویست تا پله ی چه ند هه زار که س چوته سه ری. ئه و یارمه تییه که به نیوی به رگری و یارمه تی و ... ده ی ده ن به م که سانه وه لامده ری پیداویستی ئه وان له م پییه دانین. به لام هه ر له و به رنامه یه دا نوینه ری شاری سه رده شت ئاغای که ریمیان به سرنجدان به و مه به سته که تاقمیک له به ر پرسانی کوماری ئیسلامی له وی بوون باسه که ی برده وه سه ر ئه و قوربانییانه ی که ئیستاش لیره و له وی وه سه ر مینه کان ده په رن. له م پییه دا کوریکی میرندالیان هینا که هه ردوک لاقی له سه ره وه ی ئه ژنوی را په ریبوو. ئه و منداله و هه موو ئه وانه ی که وه سه ر مین ده په رن چه ندین گرفتییان هه یه:1 - ناوچه که یان پر مه ترسیه و مین ریژکراوه و له پاشان به م جوره ی که پیویسته خاوین نه کراوه ته وه. 2- به رپرسه کان رایان گه یاندووه که به هوی کویستانی بوونی ناوچه و شورانه وه ی مینه کان به با و باران و سیلاو له شوینیک را بو شوینیکی نادیاری دیکه دیتنه وه ی ته واوی مینه کان ده س نادا. واته هیچ چاره یه ک نییه جگه له وه ی که ئه و مینانه هه ر لیره و له وی بمیننه وه و منداله کان و ریبواره کان خونسایان که نه وه. هه لبه ت خه لک چاوه روانی وه ی ناکه ن جاریک وه ک خه لکی فه له ستیینیان چاو لیکه ن و به ته رخان کردنی 50 میلیون دولار بو ئه وانیش بکری تارادیه کی زور له م مه ترسییه رزگارییان بی، به لام هینده ش خویان به بیگانه دانانین که به رپرسان ئاوا به ئاسانی له ژیر باری ئه م ئه رکه یان برونه ده ر. دیاره تا ئیستا هیندی کار کراوه و ئیمه له وانه یه ئاخرین که سانیک بین که ئه م باسه زیندوو ده که ینه وه. به لام به هوی وه ی که ئه م گرفته هه روا دریژه ی هه یه جیگای خویه تی که به هه ر چه ند وه خت جاریک باسی لیبکریته وه.3 - ئه و شارو گوندانه ی له مه ترسی دان له که مترین ئیمکاناتی ده رمانی به شدار نین. 4- له و کاتانه ش دا که به ناچار رایان ده گویزنه شاره گه وره کان ، پاره ی پیویستیان بو ده رمان نییه. به سه ر هاتی ئه و کوره ی که ئاغای که ریمیان هینایه شوینی سالیاده نموونه یه کی چکوله یه له هه موو ئه و گرفتانه ی که خه لکی هه ژاری ناوچه له کاتی وا دا ده گه لی تیده که ون.
ئه م میرمنداله دوای وه ی که وه سه ر مین ده په ری ده یبه نه نه غه ده، ئیمکاناتی ده رمانی ده س نادا، ده ی به نه ره زاییه ، به هوی بی پوولی ده ستی لیناده ن. ئاغایه کی ئیسفه هانی به خیرا خوی خه رجی ئه وه نده ی بو ده دا که له مه ترسی مه رگ رزگاری بی . له پاشان حالی کوره که خراتر ده بی و به ناچار بنه ماله که ی ده یبه نه تاران . له وی دیسان به هوی بی پولی هیچ بیمارستانیک ئاور ناداته وه سه ر ژان و برینی کوره کوردیکی هه ژار که بوته قوربانی و پیشمه رگی شه ری له کاتی هیرشی سه ددام و ... له پاشان ئاغای که ریمیان ئاگادار ده که نه وه و ئه و به هه ر چونیک بی به خه رجی خوی کاره که ی بو جی به جی ده کا.5 - دوای وه ی به و حاله ی ده رمان ده کرین جگه له پاره یه کی زور که م هیچ کاریکیان له باری دابین بوونی بژیوی ژیانییان بو ناکه ن و سه ره نجام زوریان وه سوال ده که ون.
لیره دایه که ده ربرینی ده نگی ناره زامه ندی و دواکاری بو ئاوردانه وه یه کی ئینسانی به شیوازیکی مه ده نی و هه مه لایه نه، له لایه ن دانیشتوانه وه ده بیته ئه رکیکی ئینسانی و ئه وی له دستمان دی ده بی بیکه ین . ته نانه ت راکیشانی سرنجی ریکخراوه ی نیو نه ته وه یی و به تایبه ت یونیسیف له به شی مندالان دا له م پیه دا زور به پیویسته و که س ناتوانی مورکی هیچ گرووپیکی سیاسی پیوه نی و به م چه شنه بیده نگیان که نه وه. ئه و چاوه دیریی که ریکخراوه ی نیونه ته ویی له سرینه وه ی مینه کان له سه ر سنووره کانه وه به ریوه یان ده با که متر له راده ی پیویسته. ده بی هاوارای ئه و میرمندالانه بگاته گوی هه موو لایه ک ئه وه ش به هه موو لایه ک ده کری. ئه وانه ی له ژوورین به شیوازی خویان و ئه وانه ی له ده رین به پیی هه ل و مه رج و توانایی خویان ده توانن ئه م کیشه یه بکه نه کیشه یه کی جیهانی و هه موو لایه ک ناچار کرین بو چاره سه ری ئه م کیشانه و چاوه دیری زیاتر به سه ر ئه و قوربانی یانه وه.
ناوچه مین ریژکراوه کان خاوین که نه وه!
شه ر له شاره کانی سه ر سنوور ویده چی هه ر به ر ده وام بی. مندالان ئیستاش ده په رینه سه ر مینه خاوین نه کراوه کان! و له پاشان که س به رپرسی داو و ده رمان و جوته لاق و جووته ده ست و جووته چاویکی شیشه یی بو ئه وان نیه. ئاخر ئیمه ده بی هه موو داهاتمان بده ین به که ره سه کانی شه ری!!! که مپه ینیک وه ری ده خه ین به سه ر داواکاری بو خاوین کردنه وه ی ناچه مین ریژکراوه کان و له ژیرچاوه دیری مال دابوونی قوربانه کان له لایه ن ده وله ته وه. ئاخو بلیی به شی مندالانی ئیمه له داهاتی سه رانه ی نه وت و گازی ولات چ بی جگه له برسییه تی و مین و نه خوشیو...؟
هاواریک بو ئه و مندالانه ی زردایک یان زربابیان هه یه!
روژ نیه گوبیسی ئازار و ئه شکنه نجه ی رووحی و له شی ئه و مندالانه نه بین که له به ر ده ست زردایک یان زرباب دا ده ژین. جیگای خویه تی هه موو به ده نگدانیکی نه ته وه یی خوازیاری دامه زرانی هیندی یاسای به رگری له مافی ئه و مندالانه وه بین که بوونه ته قوربانی لیک هه لوه شانی بنه ماله. تکایه له سه ر ئه م بابه ته بیر بکه نه وه و ده نگ بده ن!
سالیادی دامه زرانی ریکخراوه ی مافی مروفی کوردستان پیروز بی!
سالیادی دامه زرانی ریکخراوه ی مافی مروفی کوردستان پیروز بی!
8 مارس روژی جیهانی ژن پیروز بی
سالیادی 8 مارس روژی جیهانی ژن پیروز بیت. گریدانی کیشه ی ژنان له سه رتا سه ری جیهان به یه که وه ده توانی ره وتی چاره سه ری کیشه ی ژن تیژتیپه رتر کات. به هیوای دنیایه کی به رابه ر و ئینسانی بو هه موو ژنان به گشتی و ژنانی کورد به تایبه تی.
روز پانزدهم اسفند ماه روز درختکاری مبارکباد
به دست خود درختی می نشانم
به پایش جوی آبی می کشانم...
کودکان و نو جوانان عزیز!
برای داشتن کردستانی سبز و جهانی آبادان زور جهانی درختکاری را فراموش نکنید.
به همین مناسبت کانوون حفاظت از محیط زیست وکانون دفاع از حقوق کودکان مهاباد در نظر دارد در روز
پانزدهم اسفند ماه مراسم درختکاری را در منطقه گردنه تاریخی بیگزادگان به انجام برساند. شما نیز با
با حضور گرم خود خرمی و طراوت را در آستانه فصل بهار ، ارزانی محل زندگی خویش بنمائید.
تاریخ مراسم:85/12/15
روژی 15 ره شه مه ، روژی ریشه لیدان پیروز بیت!
مناله کان!
به م بونه وه له لایه ن کانوونی پاراستنی ژینگه و لایه نگرانی مافی مندالان، ری و ره سمیک بو لیدانی
ریشه به ریوه ده چی . به هاوده نگی و هاوکاری خوتان ئه م روژه بکه نه روژیکی میژوویی له
ناسنامه ی ولاته که ماندا!
ئاهه نگی ریشه لیدان:
ریکه وتی: 85/12/15
ئه و روژه روژی جیهانی مندالان بوو...
((ژالان)) ته نیا حه وت سالی ته مه نه، به لام ئه وه نزیکه ی سالیکه ده گه ل دایکی له زیندانه! ئه و نه ی ده زانی تریاک و هیروئین چن؟ به لام ده یزانی کاتیک به ده س دایکی نه ده گه یشت ، دایکی شیت و هار ده بوو. دوایه ش زانی بابی له سه ر چی به جیی هیشت؟ ئیستا نازانی بو چی لیره رایانگرتوون و نازانی له تریاک و هیروئین و زیندان کامییان خراترن؟ هه ر ئه وه نده ی ده زانی نه مندال بوون خوشه نه زیندانی بوون. نه خوشه بابت به جیت هیلی و نه خوشه دایکت نه خوش بی. بو خوی جار جار بیری سه یر به میشکی دادی: ره نگه هه موو ی خه تای خوم بی که مندالم!((حومیرا)) سی سالی ته مه نه. ئه و ناتوانی بیر له شوینکی تر بکاته وه. چونکه هه م جاری زور منداله و هه میش ئه وه که هه ر له زیندان له دایک بووه. ئه و ژنه شه رانییه ش که ده گه لییان گیراوه و ده لین له سه ر کاری خراپ گیراوه نیوی ئه وی نا ((حومیرا)) ! ئاخر ده نگی حومیرای گورانی بیژی زور پیخوشه و دایمه به و ده نگه ناخوشه ی خوی ده یلیته وه!
(( ئه سمه ر)) هه شت سالی ته مه نه. ئه و نازانی بوچی سه ره رای وه ی که به شه چیشتی خوی ده خوا و ته نانه ت جار بار ئاشپه ز ی زیندان چاویکی لیداده گری و نه ختیکی زیاتر بو تیده کا روژ له روژی لاوازتر و زه ردتر ده بی؟ به ئه وه ش نا زانی بو چی هه ر کات ژنه کانی زیندان و ته نانه ت دایکی خوشی که لیی تووره ده بن ، سه ره رای وه ی که نیوی ئه سمه ره ، پیی ده لین: کرمن!؟
(( شورش)) شه ش سالی ته مه نه. ئه و نیو ژنانی پی خوش نییه . بابی زور خوش ده وی. هه ر چه ند که قه تی نه دیوه. به لام تا ده گری دایکی به وه ی ژیر ده کاته وه که بابی دی له دووی و ده ی باته وه! ئه و نازانی بابی که نگی دی له دووی ؟ ئه و جه فه نگانه شی پی خوش نییه که ژنان ده گه لی ده ده ن، ئه وه ش نازانی بوچی هه تا له کن دایکی به وی ده لین: بیژوو! دایکی ده یکاته شه ر؟ داخودا ده بی بیژوو چ بی؟ شورش پیی خوشه زور زوو گه وره بی هه م ئه و ده رکه ی بکاته وه ، هه م بابی خوی ببینی ته وه و هه میش بزانی بیژوو چی و چونه؟!
ئه و روژه ژالان و حومیرا و ئه سمه ر و شورش له سه ر عه رزی دانیشتبوون و چاویان له شووشه ی تلویزیونه که رامابوو که له بن میچی بو یان هه لاوه سیبوون. ئه وان له به ر هه را هه را و چه قه چه قی ژنه کان باش حالی نه بوون که ئه و به زم و هه را و خوشییه چییه و ئه و هه مووه که یک و شه مع و ...بوچی دراوه ته ده س مندالان و ته نیا ئه وه نده ییان له پشت شیشه ی تلویزیونه که وه ده بیست که ئه و روژه روژی جیهانی مندالانه!!
پیم خوشه زوو گه وره بم!
که باسی شه ر ده بیسم پیم خوشه هه رچی زووتر گه وره بم! ئاخر ده زانم که زورترین ئاماری کووژراوه کانی شه ری له ئیمه مندالان پیک هاتووه. من زور گه وره نیم تا بزانم ده بی چون بی به لام ئه وه نده مندال هه م که وه به ر پرسیارانوو ده م:ئایا ریگایه کی باشتر له شه ری بو چاره سه ری کیشه کانتان نییه؟
ئایا ده زانن چ داهاتیک بو شه ری ته رخان ده کری؟ له حالیکدا 5 میلیون مندالی برسی له دنیا دا ده ژی؟
ئایا واباشتر نییه ئه م داهاتانه ی له پیناو ساز کردنی که ره سه کانی شه ر دا خه رج ده کری بو ساز کردنی ریگا و بان و قوتابخانه و نه خوشخانه و ...به گشتی بو به رژه وه ندی هه رچی زیاتری ژیان به خت کری؟
وهلامی ئه م پرسیارانه بو منی مندال زور روون و ئاشکرایه به لام نازانم ئیوه گه وره کان چون بیر ده که نه وه ؟
من وه لامم له ئیوه ناوی له کرده وه دا فیرم که ن که بو داهاتوو ده بی چون بیر بکه مه وه و چون بژیم.
که باسی شه ر ده بیسم پیم خوشه زور زوو گه وره بم!
داخوازی رؤژی مندالانی کورد
دا دايه و بابه! به ر پرسه کان و گه وره کانی مه!هيچ ده زانن خواردنه وه ی روژی سی لیوان شیر له زوربه ی نه خوشیه کان ده مان پاریزی. هیچ ده زانن ئیران به سه ر ده ریای شیردا شه پولان ده دا؟ هیچ ده زانن به م هویه که ئه م ده ریا بی سنووره ی شیر له ئیران له کاتی خوی دا ناگاته ده س ئیمه و ئیوه هه لده ترشی و فری ده دری؟ که وابوو حه ول بده ن ئه م سامانه به ر له وه ی که خرابی بگاته ده س ئیمه. له بیروو نه چی روژی ته نیا سی لیوان شیردابین که ری له شیکی ساغ و ته مه نیکی دریژه بو ئیمه. روژی ته نیا سی لیوان شیر!
15 ئاگوست- هوکاری سه ر هه لدانه وه ی بزووتنه وه ی چه کدارانه له نیو کورده کاندا - به شی حه وته م
شیخ عویه یدولله له سالی 1880 زائیینی هیرشی کرده سه ر ئیران و په یامیکی به م چه شنه بو ویلیام ئابوت کونسوولی بریتانیا نارد:
(( نه ته وه ی کورد نه ته وه یه کی جیاوازه و بو خوی خاوه نی که لتوور و زبان و ئایین و یاسای جیاوازه . کوورده کان له هه ر دوک به شی ئیران و عوسمانی دا له سه ر ئه م باوه ره هاوده نگن که ناتوانن له ژیر سه یته ره ی ئه م دوو ده وله ته دا دریژه به ژیانی خویان بده ن و ده یانه وی کاریک بکه ن که پشتیوانی و سرنجی ئه و رووپاییه کانیش بو ئه م داواکارییه راکیشن . ئیمه ده مانه وه چاره نووسی خومان به ده سته و گرین!))
هیندی له کور و نه وه کانی به درخان به دوای تیدا چوونی بابی له نیوان ئه و سالانه دا چالاکییان له خویان نیشان دا که به حری یه کی له وان بووه که له شورشی شیخ قادر دا یارمه تی داوه. جیا له وه ش دوو کوری به در خان به نیوی عوسمان و حوسین ریبه رایه تی شورشی سالی 1879 یان به ده سته وه گرت که بوو به هوی له سیداره درانییان له سالی 1910 . کوره که ی دیکه ی مه دحه ت به گ یه که م ئه زموونی روژنامه وانی به دانانی گوواری کوردستان له سالی 1889 دا به تاقی کرده وه. کوره که ی دیکه ی کامیل به در خان له گه ل رووسه کان په یمانی به ست و له سالی 1910 بوو به حاکمی ئه رزرووم. عه بدولره حمان بوو به سه ر ده بیری گوواری کوردستان . حه سه ن به در خان و حوسین به در خان بوون به نوینه ری کورده کان له پارله مان له سالی 1910 دا به لام شه ش مانگ دوایه له لایه ن ده وله ته وه گیران و له ژیر ئه شکه نجه دا له سلامه تی له ش و رووحیان که وتن. و دوامین کوریشی ئه مین عه لی که له ریشته ی ماف دا پسپور بوو بوو به یه کی له بونیانگوزارانی باشگای کورد له سالی 1908 .
15 ئاگوست- هوکاری سه ر هه لدانه وه ی بزووتنه وه ی چه کدارانه له نیو کورده کاندا - به شی شه شه م
وتمان دوامین له شکر کیشی میری رواندوز بو سه ر به در خان به گ , میری بوتان بوو که به ناته واوی به جی ما. ئه م رسته میژوویه ی به در خان به گ ئیستاش له بیر تورکه کان نه چوته وه:
(( ئه وه منم که پاشای ولاتم, نه ک سولتانی عوسمانی! ئه گه ر ئه و له من به توانا تر بی له به رابه ر دا من له و شه ریفتر و شایسته ترم!))
زور یه ک له تویژه ران و نووسه ران ده سه لاتداری به در خان به گ به سه ره تای له دایکبوونی ناسیونالیسم له نیو کوردان دا ده زانن و به باوکی ناسیونالیسمی کورد ناسراوه. نه جیب زاده یه ک که له سالی 1821 زائیینی ( سه ده ی حه فده) هاته سه ر کار و له سالی 1829 ئه وه نده به ده سه لات ببوو که سوار و تفه نگچی نه دا به ده وله تی عوسمانی و به پیچه وانی میری رواندوز که ده گه ل میره کورده کانی تر ده کیشه ده که وت و شه ری ساز ده دا, حه ول ده دا که دراوسی کورده کان و سه رو ک عه شیره و میرانی وه ک خان مه حموودی که میری وان بوو و نوورالله به گی حه کاری هاندا بو داواکاری سه ر به خویی کوردستان. له سالی 1844 به در خان توانی له و په ری ده سه لاتداری خوی دا بو یه که م جار سکه لیدا و خوتبه ی نویژی جه ماعه ت به نیوی وی دهس پیبکا. ناوچه ی ژیر ده سه لاتی له روژ هه لات له سنووره کانی ئیران و له روژئاوا را بو ژووری به ینوالنه هرین دریژه ی هه بی و له ده روازه کانی دیار به کر تا ده روازه کانی موسل برواته پیش و داهاتی له حه د و ژمار ده رچی . جیهانگه ردان له نووسراوه کانییان له و سه ر ده مه دا باس له ئه میریکی داد په روه ر و سه ختگیر ده که ن که له ناوچه ی ژیر ده سه لاتی خوی دا توانی بووی هیمنایه تیکی بی وینه پیکیبنی به چه شنیک که عوسمانییه کانیش به م شیوه یه بو یان هه لنه سوورابوو. له تالان و ریگری و شه ر و ئاژواه ئاسه واریک نه مابوو و زوربه ی خه لک خه ریکی کاسبی و کشت و کال و ئاژه ل داری بوون و ده ستی ماندوویان له سه ر زگی تیریان دانا بوو. به لام له سالی 1843 به در خان به دوای داگیر کردنی ئه و ناوچانه که مه سیحی لیدانیشتبوو , بو جاریکی تر له سالی 1846 هیرشی برده سه ر نه ستوورییه کان و ئه و جار له لایه ن فه رانسه و ئینگلیس به توندی خرایه ژیر فشار و عوسمانییه کان له شکریکی گه وره یان نارده سه ر به در خان . به در خان به بی شه ر به ئومیدی وت و ویژ و چاره سه ری له ریگای دیکه وه , خوی ته سلیمی عوسمان پاشا کرد و هه روا به سووک و ئاسانی ده سه لاتداری یه که ی تیدا ده چی. بیر و بو چوونه کان له سه ر به در خان جیوازن و به داخه وه به چه شنی پیویست رووداوه کانی ئه و سه رده مه تومار نه کراون و بوی نییه به ته واوی بناسری و ناوه روکی کاره کانی به ته واوی روون کریته وه به لام هه ر چونیکه به در خان یه که م میری کورده که شوینه واری خوتیوه ردانی زل هیزه ئه ورووپاییه کانی ئه زموون کرد که له دوایه بوو به ره وتیکی ئاسایی له په یوه ندی ده گه ل کورده کان و ئه و روو پاییه کاندا و ئه ویش بریتی بوو له : بی لایه نیئه گه ر نا دوژمنایه تی- یه که م به واسیته ی نه ستوورییه کان و مه سیحییه کان و له دواییه کانیش دا به واسیته ی نه وت!
ویلیام ئیگلتین نووسه ری کوماری مه هاباد له سه ر ئه و باوه ره یه چه شنی خوبه ده سته وه دانی به در خان به و ده سه لاتدارانه ی ئومیدی هیچ شتیکی خیریان بو کورده کان لی چاوه روان نه ده کرا, سه د سال دوایه له کوماری مه هاباد واته سالی 1946 - 45 و له پاشان له شورشی سالی 1975ی مه لا مسته فاس بارزانی دا دووباره بووه. تیدا چوونی به در خان ویده چووسه ره تایه ک بی بو ئالوزی له نیو ئه ماره ته کوردیکان که هیندی رووداوی وه ک کوشتاری ئه رمه نییه کان که به ده ست کورده کان به ریوه چوو و عوسمانییه کان له تین دانی کورده کان بو ئه و کاره ده وریکی به رچاویان بوو , ره وتی ئه م نزم بوونه وه یان توندتر کرد و بوشاییه ک له کومه لگای عه شیره تی کوردی دا پیکهات که بوو به هوی به ده سته وه گرتنی ئیبتکاری عه مه ل له لایه ن شیخه کانه وه بو چاره سه ری کیشه ی کورد که شیخ عوبه یدوللای شه مزینان یه که م شیخی ئه و مه یدانه یه! ناسیونالیستیکی به بره و که ته نیا ریگای به خته وه ری کوردانی له هه ردوک پارچه ی ئیران و عوسمانی دا , له پیکهانی کوردستانیکی سه به خودا ده زانی .
{ لاپهڕهی پێش } { لاپهڕه 1 له 2 } { لاپهڕهی پاش }
پێناسه
زانیاری
ئهرشیڤ
پهیوهندی
بیکه ماڵپهڕ من
بیخه لیستی دڵخوازهکان
لینکهکان
چینهکان
دوا بابهتهکان
ئەراق و داهاتۆۆئ جاۆه رۆان نە کراۆعیراق و داهاتووی چاوه روان نه کراو
چه ند تیبینیک به سه ر رووداوی دلته زینی (( دوعا)) دا
له که مپه ینی دژ به له سیداره دانی مندالان و میرمندالان دا به شداری بکه ن.
ئه و مندال و میرمندالانه له ماله ه بو کوی را ده که ن؟
ڕۆژ ژمێر
| Mon | Tue | Wed | Thu | Fri | Sat | Sun |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | ||